Jakie recepty na szczęśliwe życie można znaleźć w tekstach kultury? Odpowiedz, odwołując się do „Pieśni IX” Jana Kochanowskiego oraz innych tekstów kultury.

Jakie recepty na szczęśliwe życie można znaleźć w tekstach kultury? Odpowiedz, odwołując się do „Pieśni IX” Jana Kochanowskiego oraz innych tekstów kultury.

 

Jan Kochanowski „Pieśń IX” („Księgi pierwsze”)
 
Chcemy sobie być radzi?

Rozkaż, panie, czeladzi,

Niechaj na stół dobrego wina przynaszają,

A przy tym w złote gęśli albo w lutnią grają.

sobie być radzi – cieszyć się razem.
   
Kto tak mądry, że zgadnie,

Co nań jutro przypadnie?

Sam Bóg wie przyszłe rzeczy, a śmieje się z nieba,

Kiedy się człowiek troszcze więcej, niźli trzeba.

 
   
(…)  
   
Prózno ma mieć na pieczy

Śmiertelny wieczne rzeczy;

Dosyć na tym, kiedy wie, że go to nie minie,

Co z przejźrzenia Pańskiego od wieku mu płynie.

z przejźrzenia – z postanowienia, z przewidzenia.
   
A nigdy nie zabłądzi,

Kto tak umysł narządzi,

Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić,

Temu mężnie wytrzymać, w owym się nie wznosić.

 
   
Chwalę szczęście stateczne:

Nie chce li też być wieczne,

Spuszczę, com wziął, a w cnotę własną się ogarnę

I uczciwej chudoby bez posagu pragnę.

stateczne – niezmienne.

spuszczę – oddam.

chudoba – skromny dobytek.

   
Nie umiem ja, gdy w żagle

Uderzą wiatry nagle,

Krzyżem padać i świętych przenajdować dary,

Aby łakomej wodzie tureckie towary.

przenajdować – zjednywać.
   
Bogactwa nie przydały

Wpadwszy gdzie między skały;

Tam ja bezpiecznym sercem i pełen otuchy

W równej fuście popłynę przez morskie rozruchy.

bezpiecznym sercem – sercem wolnym od obaw.

fusta – rodzaj statku.

 

 

 

ważne terminy

 

epikureizm

(filoz.) doktryna wywodząca się od greckiego filozofa Epikura, według której przyjemność (dobro najwyższe) prowadzi do szczęścia (najwyższego celu), a jego warunkiem wystarczającym jest brak cierpień;

(książk.)

postawa życiowa polegająca na dążeniu do niczym nieskrępowanego używania życia;

lubowanie się w życiu beztroskim; wygodnictwo.

 

stoicyzm

(filoz.) doktryna filozoficzna starożytnej szkoły stoików, założonej przez Zenona z Kition, zajmująca się głównie etyką, według której najwyższą cnotą, warunkiem szczęścia i prawdziwej wolności jest życie zgodne z rozumem i opanowanie namiętności;

(książk.) postawa życiowa polegająca na zachowaniu spokoju wewnętrznego, hartu ducha i opanowania w trudnych sytuacjach.

 

przeznaczenie

praktyczny cel, do którego coś jest przeznaczone, zakwalifikowane, któremu dana rzecz służy; zastosowanie;

(książk.)

cel życia; powołanie, posłannictwo;

nieunikniona przyszłość, nieuchronna konieczność nadejścia, stania się czegoś; los, dola, fatum.

 

los

dola, koleje życia lub bieg zdarzeń;

być skazanym na to, co się wydarzy, zwykle na niepewność;

(książk.) przeznaczenie, fatum

 

dola

(książk.) los przypadający komuś w udziale; położenie, stan;

(fraz.) Dola i niedola – różne koleje losu, powodzenie i niepowodzenie, szczęście i nieszczęście;

(pot.) część przypadająca na kogoś z podziału zdobyczy, zarobionych wspólnie pieniędzy itp.

 

fatum (łac.)

siła wyznaczająca bieg wydarzeń, nieuchronny los, przeznaczenie, nieubłagana konieczność.

 

hedonizm (gr. hedone ‘rozkosz’)

(filoz.) doktryna etyczna uznająca przyjemność, rozkosz bądź unikanie przykrości, za najwyższe lub jedyne dobro, cel życia i naczelny motyw ludzkiego postępowania;

(książk.) postawa życiowa oparta na tej doktrynie.

 

cnota

(podn.)

zespół dodatnich cech moralnych; prawość, szlachetność, zacność;

przestrzeganie zasad obowiązującej etyki;

 

  • określenie problematyki
  • ludzie odwiecznie dążą do szczęścia,
  • ludzie poszukują odpowiedniej drogi życiowej, by jak najspokojniej przebyć drogę życia,
  • ludzie posiłkują się różnymi postawami, poglądami i teoriami filozoficznymi,
  • ludzie chcą być szczęśliwi, szukają na to sposobu – źródła, ideały, priorytety,
  • teza: żyć szczęśliwie, to żyć w zgodzie z wyższymi ideałami i samym sobą

 

  • rozwinięcie
  • poeta próbuje pogodzić dwie postawy filozoficzne: stoicyzm i epikureizm, które niezwykle były popularne w dobie renesansu,
  • według postawy stoickiej – postawa życiowa ma polegać na zachowaniu spokoju wewnętrznego, hartu ducha i opanowania w trudnych sytuacjach,

 

Kto tak mądry, że zgadnie,

Co nań jutro przypadnie?

Sam Bóg wie przyszłe rzeczy, a śmieje się z nieba,

Kiedy się człowiek troszcze więcej, niźli trzeba. (…)

 

  • znalezienie złotego środka (złoty środek)

 

Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić,

Temu mężnie wytrzymać, w owym się nie wznosić.

 

  • według postawy epikurejskiej – człowiek dąży do szczęścia jako najwyższego celu, a jego warunkiem wystarczającym jest brak cierpień i radosne spędzanie czasów gronie przyjaciół,

 

Niechaj na stół dobrego wina przynaszają,

A przy tym w złote gęśli albo w lutnią grają.

 

  • odwołanie do załączonego tekstu – analiza tekstu
  • pada pytanie retoryczne, które porusza problem co należy robić, aby osiągnąć pełnię szczęścia,
  • nikt nie zna przyszłości, nie należy się więc nad tym zbytnio zastanawiać,
  • wspólna zabawa i harmonia jako źródło szczęścia,
  • żaden człowiek nie zna swojej przyszłości, wie to jedynie Bóg – nie należy się więc tym zbytnio martwić, gdyż nie mamy na to wpływu,
  • nie trzeba rozmyślać nad tym co nieuniknione, gdyż niczego nie możemy przewidzieć; nie jesteśmy w stanie zmienić biegu wypadków
  • wszystko jest w rękach Boga, człowiek może się tylko temu biernie poddać,
  • tylko spokój ducha zapewnia człowiekowi szczęście, powinien z godnością znosić nieprzychylności losu i czekać na lepsze dni,
  • zarówno szczęście i nieszczęście przyjmować ze spokojem, gdyż fortuna może być zmienna,
  • człowiek powinien z pokorą żyć, a w chwili śmierci odejść bez zbędnego protestu,
  • starania o dobra materialne nie mają większego sensu – niczego z sobą nie zabierzemy po śmierci.

 

  • odwołanie do wybranego tekstu kultury

 

literatura

  • Adam Mickiewicz „Pan Tadeusz” – Soplicowo – piękno i urok „kraju lat dziecinnych”
  • Eliza Orzeszkowa „Nad Niemnem” – dwór szlachecki jako symbol polskiej tradycji, wartości patriotycznych i kultury szlacheckiej,
  • Stefan Żeromski „Przedwiośnie” – wizja szklanych domów,
  • Molier (Jean Baptiste Poquelin) „Skąpiec” – Harpagon jako jedyne szczęście uznaje bogactwo,
  • Zofia Nałkowska „Granica” – Zenon Ziembiewicz utożsamia szczęście z karierą zawodową,
  • Adam Mickiewicz „Dziady” część IV – Gustaw uważa istotę odwzajemnionej miłości za poczucie niesamowitego szczęścia,
  • Jan Kochanowski „Treny” – źródłem niewypowiedzianego szczęścia jest spokój domu rodzinnego i córeczka, która przedwcześnie zmarła, nie potrafi się z tym pogodzić,
  • Stefan Żeromski „Ludzie bezdomni” – Tomasz Judym poświęca swoje szczęście osobiste, by służyć innym jako lekarz
  • „Pieśni o Rolandzie” – Roland poświęca życie, broniąc ojczyzny,
  • „Legenda o świętym Aleksym” – Aleksy poświęca się Bogu – średniowieczny asceta

 

muzyka

  • Magdalena Czapińska „…ale jestem” (śpiewa Anna Maria Jopek) – człowiek, mimo że jest kruchy i niepewny swego losu, potrafi być szczęśliwy

 

film

  • „Choć goni nas czas”, „The Bucket List” (2007), reż. Rob Reiner, dramat komedia – historia dwóch umierających mężczyzn, którzy pod wpływem szalonych przygód zostają przyjaciółmi

 

  • podsumowanie
  • są różne źródła szczęścia,
  • człowiek w chwili szczęścia nie myśli o przeciwnościach losu, a w chwili nieszczęścia pojawia się zwątpienie we wszystko co wcześniej uznawał za jedyne dobro,
  • bardzo trudna jest do przyjęcia ze spokojem niespodziewana tragedia,
  • człowiek jest kruchy i niepewny swego losu.